av Helene Frihammer, Per Hjalmar Svae og Gunnar Kvåle
Klimavalalliansen, Hordaland
Inngang til Le Bourget FNs klimakonferanse COP 21.
Foto – flickr/Takver
I tida frå 30. november til 11. desember går FN sitt 21. møte om klimautviklinga (COP21) av stabelen i Paris. Vona er at det blir politisk semje om ei klimaavtale som fører til at klimautsleppa går ned, raskt og betydeleg. Det er diverre lite som tyder på at forhandlingane som FN no legg opp til, med utgangspunkt i nasjonale frivillige mål for utslippskutt, vil føra til stor nok nedgang til å hindra at den globale oppvarminga blir på meir enn 2 grader. Uansett utfallet av forhandlingane i Paris bør alle gode krefter intensivera arbeidet for å redusera klimagassutsleppa.
Klimavalalliansen
Sivilsamfunnet har ei viktig rolle å spela ved å leggja press på politikarane, både lokalt, nasjonalt og internasjonalt. Dette var bakgrunnen for at det i 2013 var etablert ein klimavalallianse i Noreg. Alliansen er ein bredt samarbeid mellom ulike samfunnsaktørar, miljøorganisasjonar, fagforbund, studentforeiningar, forskarar, Den norske kyrkja og mange andre grupper. Den har ein felles plattform med tydelege krav om ein meir ansvarlig norsk klimapolitikk og kutt i norske klimagassutslepp svarande til det FN tilrår (1, 2).
Noreg har til klimatoppmøtet i Paris meldt inn kutt i klimagassutslepp på 40 prosent i 2030 samanlikna utsleppa i 1990. Det er på lokalnivå, i kommunar og fylkeskommunar landet rundt, at grunnlaget må leggjast for å nå dette målet.
Før valet 2015 gav Klimavalalliansen ut eit hefte med «klimavettreglar» for å hjelpa politikarar på fylke- og kommunenivå med å planleggjar og gjennomføra effektive klimatiltak (3). Her vil vi omtala nokre forslaga.
Klimasmart planlegging
Det fyrste som no bør skje, er at kommunane legg opp til ei «klimasmart» planlegging for overgangen til lågutsleppsamfunnet som omfattar både næringsliv, offentleg verksemd , infrastruktur og busetnad i kommunane. Ei heilskapleg tilnærming, gjennom arealplanlegging og samarbeid på tvers av kommunane er eit sentralt verktøy både for å motverka klimaendringane og for å tilpassa kommunane til endringane som kjem. Motsett vil manglande planlegging no føra til at klimagassutsleppa fortset på eit høgt nivå og slik hindra overgangen til fornybarsamfunnet. Det vi planlegg og gjer i dag er svært viktig for korleis samfunnet vil bli i eit lengre perspektiv.
Klimavenlege innkjøp
Skal ein koma i gang med det grøne skiftet som dei fleste parti i Noreg no snakkar om, treng ein lokalpolitikar som har vilje og kunnskap til å omsetja fagre ord til konkrete tiltak. Eit eksempel er klimasmarte innkjøp. Kommunane i Noreg kjøper varer og tenester for over 100 milliardar kroner kvart år. Både som politiske aktørar, tenesteytarar, byggherrar og som dei ansvarlege for planlegging av gode lokalsamfunn, kan kommunane bli ei enorm grøn kraft. Ved å stilla strengare miljøkrav kan leverandørane motiverast til å utvikla ny teknologi og nye berekraftige løysingar. Alt no finnest det gode grøne løysingar på mange område. Det gjeld berre å skapa ein bevisst halding både mellom politikarar og administrasjon for å ta dei i bruk. Dei offentlege innkjøpa må dreiast frå den billegaste løysinga til å velja ei løysing med kvalitet som varer og som er betre for framtida.
Miljøsertifisering
Ei slik sertifisering bidreg til ei heilskapleg miljøplanlegging i føretak og kommunale einingar ved at ein arbeider systematisk med å gjennomføra tiltak for ein meir miljøvennlig drift gjennom å tilfredsstilla miljøkrav i både innkjøp og forbruk, energi, transport, avfall og utslepp til luft og vatn.
Nedre Eiker har integrert miljø- og klimatiltak i kommunen sitt HMS-arbeid og i kommunen sitt rapporterings- og styringssystem. I tillegg har verneomboda i alle verksemdene drive fram sertifisering av alle kommunale verksemder som miljøfyrtårn. Det spesielle i Nedre Eiker er at verneomboda i kvar enkelt verksemd vert utdanna til å verta miljøkonsulentar. Slik får dei ei fagleg tyngde som saman med lokal forankring gjev grunnlag for varig miljøsatsing. Ved å bruka eigne tilsette til dette arbeidet er mange hundre tusen kroner spart, i høve til om kommunen hadde nytta eksterne konsulentar til dette arbeidet.
Systematisk arbeid for miljøvenleg samferdsel
Trondheim kommune har gjennom systematisk planlegging greidd å auka kollektivandelen med 30 % og er i ferd med å få til eit trendskifte frå
privatbilar til miljøvennlig transport gjennom ein heilskapleg strategi der alle transportformer er sett i samanheng. Etter å ha omgjort sambruksfelt til kollektivfelt har byen fått betre flyt i trafikken og fleire kollektivtrafikantar. Etter innføring av dobbel bompengetakst i rushtida gjekk biltrafikken ned med 9 prosent i perioden 2010-2013.
Ved god planlegging og samarbeid mellom fylkeskommunar, bykommunar og omlandskommunar om gang- sykkel- og kollektivtilbod og ein konsentrert arealbrukspolitikk, kan ein lettare oppnå klimamål, samstundes om det kag gje økonomisk innsparing for kommunane. Slik kan ein dessutan unngå å starta opp kostbare og miljøskadelige utbyggingar av motorveg.
Energisparing i bygningar
Kommunane forvaltar ein betydeleg bygningsmasse, og 40 prosent av Noregs
energiforbruk kjem frå produksjon og drift av bygg. Mykje av energien er fossil, og mykje vert sløst bort. Det er til dømes berekna at skulebygg i gjennomsnitt berre er i bruk 18 prosent av tida. Det er eit enormt potensial for utslepps-reduksjonar gjennom å fasa ut fossil energi, og auka effektivitet
og energisparing i nye og eksisterande bygg. Som byggherre kan og bør kommunane stilla tydelege miljøkrav til entreprenørar og leverandørar. Dette
vil kommunen òg spara pengar på, gjennom reduserte energiutgifter.
Kristiansand kommune har seks tilsette i avdelinga Enøk-drift, som styrer varme og ventilasjon for kommunale bygg frå ei sentral driftseining. Dette
gjev mest mogleg komfort medan dei kommunetilsett er på jobb, og mest mogleg energisparing når bygget er tomt. Energiforbruket i bygga som er med i
programmet, vart redusert med 23 prosent frå 2007 til 2011 . Det er investert om lag 60 millionar kroner i energispareprogrammet. 20 millionar av dette
var støtte frå Enova. Samstundes reknar ein med å spara 450 millionar kroner i løpet av 20 år, på grunn av reduserte utgifter til straum og fyringsolje.
Grønt skifte i arbeidslivet
I Agder og Hordaland er det oppretta eit avtalefesta klimapartnarsamarbeid mellom kommunar, fylkeskommune, utdanningsinstitusjonar og private verksemder for å stimulera til eit grønt skifte i bedriftene som er med. Dette har alt gjeve gode resultat. Tida er inne for at alle fylkeskommunar etablerer klimapartner-samarbeid for å få klimagassutsleppa ned. Eit grønt skifte i næringslivet er bra for både klima og lønsemd. Ein slik klimadugnad gjennom eit offentlig-private samarbeid er svært viktig i ei tid som no med nedtrapping i oljesektoren og med tal på arbeidslause frå denne sektoren som aukar sterkt.
Fossilfrie byar
Växjö kommune er kalla Europas grønaste by. Klimagassutsleppa er reduserte med 41 prosent per innbyggjar frå 1993 til 2012. Målet for 2015 er 55 prosent. Dei nyttar noko kalla «økobudsjett». Poenget her er at kommunen skal handtera natur- og miljøressursar på same måte og like effektivt som dei finansielle ressursane. Økobudsjettet er integrert i budsjettarbeidet til kommunen, det vil seia at miljøprogrammet til kommunen vert styrt og vert opp følgt i budsjett- og rekneskapsdokument, akkurat som økonomiske mål.
Klimavalalliansen i Hordaland støttar initiativet «fossilfrie norske byar innan 2025»(4). Det nye byrådet i Oslo har signalisert at dei startar eit arbeid med å gjera sentrum bilfri. Dette er fullt mogeleg også i andre byar. Det er mange gode grunnar for å fjerna forureinande transport frå store delar av byane i Noreg.
Året som kjem er eit viktig år for klima. Uansett utfall av klimatoppmøtet i Paris, trengs ein fornybarrevolusjon lokalt. Omstilling kan kosta litt på kort sikt, men vinninga er stor, både i pengar og livskvalitet, når omstillinga er gjennomført. Kommunelandskampen i fornybaromstilling er i gang!
Sosialistisk framtid 
Legg igjen en kommentar